Kasa dla zawodowców

Skomplikowane procedury oraz wymogi stawiane samorządom ubiegającym się o unijne fundusze sprawiły, że większość średnich gmin utworzyła wyspecjalizowane komórki zajmujące się przygotowywaniem wniosków o dotacje. 

W gminach poniżej 20 tys. mieszkańców z organizacją pozyskiwania funduszy UE bywa różnie, częściej zdarza się, że pozyskiwaniem funduszy zajmują się osoby do tego nieprzygotowane.

Jak pokazują badania przeprowadzone wspólnie przez FRDL i Wyższą Szkołę Administracji Publicznej w Kielcach większość, zwłaszcza większych jednostek samorządowych posiada już wyspecjalizowaną komórkę zajmująca się przygotowywaniem wniosków o fundusze unijne. Z uwagi na dużą liczbę składanych wniosków, wcześniej powstawały one w dużych miastach.

Obecnie, zwłaszcza w ośrodkach metropolitalnych, trwa proces profesjonalizacji i specjalizacji w tym obszarze. Na przykład tworzone są referaty poświęcone wyłącznie projektom infrastrukturalnym lub zajmujących się tylko projektami społecznymi.

W gminach poniżej 20 tys. mieszkańców znacznie częściej przygotowywaniem wniosków i zarządzaniem projektami unijnymi zajmują się urzędnicy tych referatów i dziedzin, których akurat dotyczy projekt oczekujący na dofinansowanie. Robią to zatem obok swoich normalnych obowiązków. Tylko w pojedynczych przypadkach tworzone są zespoły złożone z przedstawicieli różnych wydziałów dla opracowania wniosku. Bywa też, że wnioskami zajmuje się sekretarz gminy.

W gminach, które nie wydzieliły oddzielnej komórki do opracowywania wniosków, inicjatywę złożenia wniosku podejmuje zwykle wójt i wyznacza osobę odpowiedzialną za jego realizację. Nawet, jeśli wniosek przygotowuje firma zewnętrzna, wyznaczony jest pracownik odpowiedzialny za koordynację projektu. Zdarza się również, że gminy doraźnie korzystają pomocy ekspertów czy firm consultingowych.

Jednak największym techniczno-organizacyjnym problemem dla mniejszych gmin, które nie wydzieliły komórki do obsługi funduszy unijnych, jest kwestia zarządzania projektami w czasie ich trwania oraz rozliczanie. Projekty prowadzą często osoby w działach administracji, której wniosek dotyczy, stąd nie zawsze są one odpowiednio przygotowane do właściwej realizacji tych obowiązków.

Nie pomagają w tym także przepisy dotyczące rozliczania funduszy, które powodują, że obsługa księgowa projektów różni się od standardowych rozliczeń księgowości budżetowej. W efekcie nie zawsze rozliczanie projektów jest przekazywane działom zajmującym się tą dziedziną w administracji gminnej.

Opracowanie przygotowane przez FRDL i WSAP w Kielcach zwraca także uwagę na problem związany z fluktuacją kadr zajmujących się projektami unijnymi w gminach.

Jak podkreślają autorzy raportu ruch kadrowy jest zjawiskiem naturalnym, jednak w wielu przypadkach gminy traciły dobrych fachowców poprzez zaniedbania w zakresie właściwej polityki płacowej.

Co ciekawe nie zawsze o wysokości pensji decydował brak środków w budżecie gminy czy też widełki płacowe. Okazuje się, że urzędy o mniejszej obsadzie unikały stosowania odmiennych zasad wynagradzania wobec specjalistów od projektów, z uwagi na możliwość wystąpienia konfliktów z innymi grupami urzędników.

W takich właśnie gminach (szczególnie na wschodzie) ankietowani skarżyli się, że nie otrzymują dodatkowego wynagrodzenia mimo, że praca nad przygotowaniem projektów jest dla nich pracą wymagającą dodatkowego czasu, ponad czas poświęcany wypełnianiu swoich podstawowych obowiązków.

Na podst. opracowania „Wykorzystać swoją szansę. Doświadczenia samorządów w korzystaniu z funduszy unijnych”.

/mp/